VAT หรือภาษีมูลค่าเพิ่ม เป็นภาษีที่เกี่ยวข้องกับการขายสินค้า การให้บริการ และการนำเข้าสินค้าตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด สำหรับผู้ประกอบการ สิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงการรู้ว่า VAT คิดกี่เปอร์เซ็นต์ แต่ต้องรู้ด้วยว่า กิจการของตนมีหน้าที่ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มเมื่อไร เพราะเมื่อเข้าเกณฑ์แล้วจะมีหน้าที่เพิ่มเติมทั้งการออกใบกำกับภาษี จัดทำรายงานภาษี และยื่นแบบภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นประจำ

หลักที่เจ้าของธุรกิจควรจำง่าย ๆ คือ หากประกอบกิจการขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ในระบบ VAT และมีรายรับ เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี โดยทั่วไปต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์ อย่างไรก็ตาม มีกิจการบางประเภทที่ได้รับยกเว้น VAT ตามกฎหมาย จึงต้องพิจารณาทั้ง “ยอดรายรับ” และ “ประเภทกิจการ” ประกอบกัน ไม่ควรดูตัวเลข 1.8 ล้านบาทเพียงอย่างเดียว

VAT คืออะไร

VAT ย่อมาจาก Value Added Tax หรือภาษีมูลค่าเพิ่ม เป็นภาษีที่เรียกเก็บจากการขายสินค้า การให้บริการ และการนำเข้าสินค้า โดยผู้ประกอบการที่จดทะเบียน VAT มีหน้าที่เรียกเก็บภาษีจากลูกค้าตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด และนำภาษีที่เกี่ยวข้องมาคำนวณในการยื่นแบบต่อกรมสรรพากร

ในทางบัญชีจะพบคำสำคัญ 2 คำ ได้แก่ ภาษีขาย ซึ่งเกิดจากการขายสินค้าหรือให้บริการของกิจการ และ ภาษีซื้อ ซึ่งเกี่ยวข้องกับ VAT จากการซื้อสินค้าหรือบริการที่กิจการได้รับและสามารถนำมาใช้ได้ตามเงื่อนไขของกฎหมาย การคำนวณ VAT ในแต่ละเดือนจึงต้องอาศัยเอกสารและใบกำกับภาษีที่ถูกต้อง ไม่ใช่คำนวณจากยอดขายอย่างเดียว

VAT ปัจจุบันกี่เปอร์เซ็นต์

ณ เดือนสิงหาคม 2569 ประเทศไทยยังใช้อัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% และกรมสรรพากรประกาศขยายเวลาการลดอัตรา VAT 7% ออกไปถึง 30 กันยายน 2570 แล้ว

เนื่องจากอัตราภาษีเป็นข้อมูลที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามนโยบายของรัฐ เจ้าของกิจการควรตรวจสอบประกาศของกรมสรรพากรอีกครั้งเมื่อถึงช่วงเวลาที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะเมื่อมีการกำหนดราคาสินค้า ทำสัญญาระยะยาว หรือจัดทำระบบออกใบกำกับภาษี

บริษัทต้องจด VAT เมื่อไร

โดยหลัก ผู้ประกอบการที่ขายสินค้าหรือให้บริการเป็นปกติธุระและมีรายรับจากกิจการที่อยู่ในระบบ VAT เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์ดังกล่าว

ตัวอย่างเช่น บริษัทเริ่มดำเนินธุรกิจและสะสมรายรับระหว่างปีจนยอดรายรับจากกิจการที่ต้องเสีย VAT เกิน 1.8 ล้านบาทในวันที่หนึ่งของเดือนนั้น บริษัทไม่ควรรอจนถึงสิ้นปีเพื่อดูยอดรวม แต่ต้องเริ่มนับระยะเวลา 30 วันจากวันที่รายรับเกินเกณฑ์เพื่อดำเนินการจดทะเบียนให้ถูกต้อง

สิ่งสำคัญคือเกณฑ์ดังกล่าวพิจารณาจาก รายรับ ไม่ใช่กำไร ดังนั้นแม้กิจการมีค่าใช้จ่ายสูงหรือผลประกอบการขาดทุน แต่ถ้ารายรับจากกิจการที่ต้องเสีย VAT เกินเกณฑ์ ก็ยังต้องพิจารณาหน้าที่ในการจดทะเบียน VAT ตามกฎหมาย

รายได้ 1.8 ล้านบาทพอดี ต้องจด VAT หรือไม่

หลักเกณฑ์ของกรมสรรพากรใช้คำว่า รายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ดังนั้นหากรายรับอยู่ที่ 1.8 ล้านบาทพอดีและยังไม่เกินเกณฑ์ โดยหลักยังไม่เกิดหน้าที่บังคับจด VAT จากเกณฑ์กิจการขนาดย่อม แต่ทันทีที่รายรับเพิ่มจนเกิน 1.8 ล้านบาท ต้องเริ่มพิจารณากำหนด 30 วันสำหรับการจดทะเบียน

กิจการที่รายได้กำลังเข้าใกล้เกณฑ์จึงควรตรวจยอดขายสะสมอย่างสม่ำเสมอ ไม่ควรรอให้ฝ่ายบัญชีมาตรวจพบหลังจากผ่านไปหลายเดือน

จดบริษัทแล้วต้องจด VAT ทันทีหรือไม่

ไม่จำเป็นทุกบริษัท

การจดทะเบียนบริษัทกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและการจดทะเบียน VAT เป็นคนละเรื่องกัน บริษัทที่เพิ่งจัดตั้งไม่ได้หมายความว่าจะต้องเข้าสู่ระบบ VAT ทันทีเสมอไป ต้องพิจารณาประเภทกิจการ รายรับ และเงื่อนไขการได้รับยกเว้นประกอบกัน

อย่างไรก็ตาม กฎหมายเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการบางกรณีสามารถยื่นขอจดทะเบียน VAT ก่อนเริ่มประกอบกิจการได้ จึงมีธุรกิจบางประเภทที่เลือกเข้าระบบ VAT ตั้งแต่เริ่มต้น แม้รายรับยังไม่ถึงเกณฑ์บังคับ

สำหรับบริษัทเปิดใหม่ จึงควรวางระบบบัญชีตั้งแต่ต้นและประเมินให้ชัดว่ากิจการควรเข้าระบบ VAT หรือไม่ เพราะการเลือกผิดอาจกระทบทั้งการตั้งราคา การออกเอกสาร และการจัดเก็บหลักฐานทางบัญชีในภายหลัง

รายรับไม่ถึง 1.8 ล้านบาท จด VAT ได้หรือไม่

ในบางกรณี สามารถเลือกขอจดทะเบียน VAT ได้ แม้รายรับยังไม่เกิน 1.8 ล้านบาท หากเป็นกิจการที่มีสิทธิขอจดทะเบียนตามเงื่อนไขของกรมสรรพากร

การสมัครเข้าระบบ VAT โดยสมัครใจอาจเหมาะกับธุรกิจบางประเภท เช่น ธุรกิจ B2B ที่ลูกค้าส่วนใหญ่เป็นบริษัทจด VAT หรือกิจการที่มีภาษีซื้อจำนวนมาก แต่ก็ต้องพิจารณาภาระงานเพิ่มขึ้นด้วย เพราะหลังจดแล้วจะมีหน้าที่ด้านเอกสารและการยื่นแบบอย่างต่อเนื่อง

ดังนั้น ไม่ควรตัดสินใจจากแนวคิดว่า “จด VAT แล้วดูเป็นบริษัทใหญ่ขึ้น” เพียงอย่างเดียว แต่ควรดูโครงสร้างลูกค้า ค่าใช้จ่าย ภาษีซื้อ ระบบบัญชี และความพร้อมในการจัดทำเอกสารของธุรกิจประกอบกัน

ธุรกิจประเภทไหนอาจได้รับยกเว้น VAT

ไม่ใช่ทุกกิจการที่รายรับเกิน 1.8 ล้านบาทแล้วจะใช้กฎเดียวกัน เนื่องจากประมวลรัษฎากรกำหนดกิจการบางประเภทไว้ในกลุ่มที่ได้รับยกเว้น VAT เช่น การขายสินค้าหรือบริการบางลักษณะที่กฎหมายระบุไว้โดยเฉพาะ

ตัวอย่างที่กรมสรรพากรระบุไว้มีทั้งกิจการบางประเภทที่เกี่ยวข้องกับผลผลิตทางการเกษตร สัตว์ ปุ๋ย อาหารสัตว์ หนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน รวมถึงกิจการบางประเภทที่มีกฎเฉพาะของตนเอง

เพราะฉะนั้น ถ้าธุรกิจอยู่ในกลุ่มที่อาจได้รับยกเว้น ไม่ควรใช้เพียงยอดรายได้มาตัดสินว่าต้องจด VAT หรือไม่ ควรตรวจสอบลักษณะรายได้และข้อกฎหมายของกิจการนั้นโดยตรง

ตัวอย่างการดูว่าบริษัทควรจด VAT หรือยัง

สมมติบริษัทขายสินค้าออนไลน์ซึ่งเป็นสินค้าที่ไม่ได้รับยกเว้น VAT และมีรายรับสะสมดังนี้

มกราคม–มิถุนายน 1,200,000 บาท และเดือนกรกฎาคมมีรายรับเพิ่มอีก 650,000 บาท ทำให้ยอดสะสมเป็น 1,850,000 บาท

กรณีนี้รายรับได้ เกิน 1.8 ล้านบาท แล้ว จึงต้องพิจารณายื่นคำขอจดทะเบียน VAT ภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์ ไม่ใช่รอครบ 12 เดือนหรือรอสิ้นปีบัญชี

ในทางปฏิบัติ หากยอดขายมีจำนวนมากหรือมาจากหลายช่องทาง บริษัทควรมีระบบติดตามยอดรายรับสะสม เพื่อให้รู้วันที่เกินเกณฑ์ได้อย่างถูกต้อง

ร้านค้าออนไลน์ต้องจด VAT หรือไม่

ร้านค้าออนไลน์ไม่ได้รับยกเว้นเพียงเพราะขายสินค้าผ่านอินเทอร์เน็ต หากเป็นการขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ภายใต้ VAT ก็ต้องพิจารณาเกณฑ์รายรับและเงื่อนไขตามปกติ

ดังนั้น ไม่ว่าจะขายผ่านเว็บไซต์ของตัวเอง Social Commerce หรือหลาย Marketplace ประเด็นสำคัญคือรายรับของกิจการและประเภทสินค้าหรือบริการ ไม่ใช่แพลตฟอร์มที่ใช้ขาย

หากยอดขายเติบโตเร็ว ผู้ประกอบการออนไลน์ควรติดตามรายได้สะสมตั้งแต่เริ่มต้น เพราะบางกิจการอาจผ่านเกณฑ์ 1.8 ล้านบาทเร็วกว่าที่คาดไว้

หลังจด VAT แล้วต้องทำอะไรบ้าง

หลังได้รับสถานะเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT ภาระหน้าที่ของกิจการจะเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน กรมสรรพากรกำหนดให้ผู้ประกอบการจดทะเบียนต้องเรียกเก็บ VAT ตามหลักเกณฑ์ ออกใบกำกับภาษี จัดทำรายงานภาษีซื้อ รายงานภาษีขาย และสำหรับกิจการขายสินค้าอาจมีหน้าที่เกี่ยวกับรายงานสินค้าและวัตถุดิบ รวมถึงยื่นแบบภาษีมูลค่าเพิ่ม

โดยทั่วไป แบบ ภ.พ.30 เป็นแบบที่ผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT ใช้ยื่นเป็นรายเดือน กำหนดปกติอยู่ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป และปัจจุบันการยื่นผ่านอินเทอร์เน็ตได้รับการขยายเวลาเป็นภายในวันที่ 23 ของเดือนถัดไปตามมาตรการที่เกี่ยวข้อง ซึ่งประกาศปัจจุบันระบุการขยายเวลาผ่านอินเทอร์เน็ตถึงวันที่ 31 มกราคม 2570

แม้บางเดือนกิจการไม่มีรายการขาย ก็ควรตรวจสอบหน้าที่ในการยื่นแบบให้ถูกต้อง ไม่ควรเข้าใจว่าการไม่มีรายรับในเดือนนั้นหมายถึงไม่มีหน้าที่เกี่ยวกับ VAT โดยอัตโนมัติ

จด VAT แล้วออกใบกำกับภาษีได้หรือไม่

ผู้ประกอบการที่จดทะเบียน VAT มีหน้าที่ออกใบกำกับภาษีตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากรเมื่อมีความรับผิดในการเสีย VAT เกิดขึ้น โดยใบกำกับภาษีต้องมีรายการตามที่กฎหมายกำหนด

เจ้าของกิจการจึงควรเตรียมระบบเอกสารให้พร้อมก่อนหรือระหว่างการจด VAT เช่น รูปแบบใบกำกับภาษี เลขที่เอกสาร การจัดเก็บสำเนา และการส่งข้อมูลให้ผู้ทำบัญชี

หากต้องการดูรายละเอียดเกี่ยวกับเอกสารสำหรับการเข้าสู่ระบบ VAT สามารถอ่านต่อในบทความ “จด VAT ต้องใช้อะไรบ้าง? เอกสารและขั้นตอนสำหรับธุรกิจ” ซึ่งเว็บไซต์ Srithon Accounting วางไว้แยกเป็นอีกบทความเพื่อครอบคลุม Search Intent ด้านเอกสารและขั้นตอนโดยเฉพาะ

จด VAT ได้ที่ไหน

กรมสรรพากรระบุว่าสามารถยื่นคำขอจดทะเบียน VAT ได้ 2 ช่องทางหลัก คือ ยื่นผ่านระบบอินเทอร์เน็ตของกรมสรรพากร หรือยื่นแบบด้วยกระดาษ ณ หน่วยจดทะเบียนที่เกี่ยวข้องกับสถานประกอบการ โดยแบบคำขอหลักคือ ภ.พ.01

เอกสารที่ใช้จริงอาจแตกต่างตามลักษณะผู้ประกอบการ สถานประกอบการ และกรณีที่ยื่น ดังนั้นควรเตรียมข้อมูลสถานที่ประกอบการและเอกสารของกิจการให้ครบก่อนเริ่มดำเนินการ

ข้อดีของการวางแผนเรื่อง VAT ตั้งแต่เปิดบริษัท

แม้บริษัทใหม่จะยังไม่ถึงเกณฑ์บังคับ แต่การประเมินเรื่อง VAT ตั้งแต่เริ่มต้นมีประโยชน์ เพราะ VAT มีผลต่อหลายส่วนของธุรกิจ เช่น การกำหนดราคาขาย การทำใบเสนอราคา การออกเอกสาร การจัดซื้อสินค้า และการทำบัญชีรายเดือน

ตัวอย่างเช่น หากธุรกิจตั้งราคาขายโดยไม่ได้เผื่อ VAT ไว้ แล้วต่อมาจำเป็นต้องเข้าระบบ VAT อาจต้องกลับมาพิจารณาว่าจะเพิ่มราคาให้ลูกค้า หรือรับภาระ VAT บางส่วนจากราคาขายเดิม ซึ่งอาจกระทบกำไรของกิจการ

สำหรับบริษัทที่คาดว่ายอดขายจะเติบโตเร็ว จึงควรวางแผนระบบบัญชี เอกสาร และราคาไว้ก่อนถึงเกณฑ์ มากกว่ารอให้ยอดรายรับเกินแล้วจึงเริ่มจัดการทุกอย่างพร้อมกัน

จด VAT เองหรือให้สำนักงานบัญชีดำเนินการ

ผู้ประกอบการสามารถดำเนินการจด VAT ได้เอง โดยกรมสรรพากรมีช่องทางการยื่นคำขอทั้งออนไลน์และที่หน่วยจดทะเบียน

อย่างไรก็ตาม กรณีที่เป็นบริษัทเปิดใหม่ มีหลายสถานประกอบการ เอกสารสถานที่ไม่ชัดเจน หรือไม่แน่ใจว่ากิจการเข้าข่ายได้รับยกเว้นหรือไม่ การให้ผู้ที่มีความรู้ช่วยตรวจสอบก่อนยื่นอาจลดปัญหาการเตรียมเอกสารผิดหรือข้อมูลไม่ครบ

Srithon Accounting มีแพ็กเกจจดทะเบียนธุรกิจที่ครอบคลุมการขึ้นทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มใน PLAN C ตามข้อมูลบริการของเว็บไซต์

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ VAT

รายได้เกิน 1.8 ล้านบาท แต่บริษัทขาดทุน ต้องจด VAT หรือไม่

โดยหลัก เกณฑ์บังคับจดทะเบียนพิจารณาจาก รายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ในระบบ VAT ไม่ใช่กำไรสุทธิของกิจการ ดังนั้นการขาดทุนไม่ได้ทำให้เกณฑ์รายรับ 1.8 ล้านบาทหายไป หากกิจการเข้าหลักเกณฑ์ก็ยังต้องพิจารณาจดทะเบียน

รายได้เกิน 1.8 ล้านบาท ต้องจด VAT ภายในกี่วัน

ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกิน 1.8 ล้านบาท สำหรับกิจการที่อยู่ในเกณฑ์ต้องจดทะเบียน

บุคคลธรรมดาต้องจด VAT หรือไม่

VAT ไม่ได้จำกัดเฉพาะบริษัท หากบุคคลธรรมดาประกอบกิจการขายสินค้าหรือให้บริการที่เข้าหลักเกณฑ์ VAT และรายรับเกินเกณฑ์ ก็ต้องพิจารณาหน้าที่ในการจดทะเบียนเช่นเดียวกัน

จดบริษัทแล้วต้องจด VAT ทันทีไหม

ไม่จำเป็นเสมอไป ต้องดูประเภทกิจการและรายรับประกอบกัน แต่บริษัทสามารถเลือกขอจดทะเบียน VAT ก่อนถึงเกณฑ์ในกรณีที่มีสิทธิตามกฎหมายได้

จด VAT แล้วไม่มีรายได้ในเดือนนั้น ยังต้องดูเรื่อง ภ.พ.30 หรือไม่

ผู้ประกอบการที่เข้าสู่ระบบ VAT แล้วมีหน้าที่เกี่ยวกับการยื่นแบบภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นรายเดือน จึงควรยื่นและจัดการแบบตามสถานะของกิจการ ไม่ควรงดดำเนินการเองเพียงเพราะเดือนนั้นไม่มีรายรับ

จด VAT ออนไลน์ได้หรือไม่

ได้ กรมสรรพากรระบุว่าสามารถยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มผ่านระบบอินเทอร์เน็ตได้ นอกจากการยื่นด้วยกระดาษ ณ หน่วยจดทะเบียน

สรุป: บริษัทต้องจด VAT เมื่อไร

สำหรับเจ้าของกิจการ สิ่งที่ควรจำมี 3 เรื่อง คือ ประเภทกิจการ รายรับ และวันที่รายรับเกินเกณฑ์

หากบริษัทประกอบกิจการขายสินค้าหรือให้บริการที่ไม่ได้รับยกเว้น VAT และมีรายรับ เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องดำเนินการยื่นคำขอจดทะเบียน VAT ภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์ เมื่อจดแล้วจะมีหน้าที่ทั้งเรียกเก็บ VAT ออกใบกำกับภาษี จัดทำรายงาน และยื่นแบบ VAT ตามที่กฎหมายกำหนด

แต่หากธุรกิจอยู่ในกลุ่มกิจการที่ได้รับยกเว้น หรือรายรับยังไม่ถึงเกณฑ์ ควรตรวจสอบเงื่อนไขให้ละเอียดก่อนตัดสินใจ เพราะบางกิจการสามารถเลือกสมัครเข้าระบบ VAT ได้ ขณะที่บางกิจการมีหลักเกณฑ์เฉพาะของตัวเอง

สำหรับบริษัทเปิดใหม่ การตรวจเรื่อง VAT ตั้งแต่ต้นจะช่วยให้จัดระบบราคา ใบกำกับภาษี เอกสารซื้อ–ขาย และงานบัญชีรายเดือนได้เป็นระบบมากกว่าการแก้ไขย้อนหลังเมื่อรายได้เกินเกณฑ์แล้ว

ปรึกษาเรื่อง VAT และงานบัญชีกับ Srithon Accounting

หากไม่แน่ใจว่ากิจการของคุณ ต้องจด VAT หรือยัง สามารถนำรายละเอียดประเภทธุรกิจ ยอดรายรับ และเอกสารเบื้องต้นมาปรึกษา Srithon Accounting เพื่อช่วยตรวจสอบข้อมูลก่อนดำเนินการได้

นอกจากบริการจดทะเบียน VAT แล้ว แพ็กเกจทำบัญชีรายเดือนของ Srithon Accounting ยังครอบคลุมการยื่นแบบภาษีมูลค่าเพิ่มตามรายละเอียดบริการของแต่ละแพ็กเกจด้วย

ติดต่อ Srithon Accounting

• ที่อยู่: 342 ถนนธรรมนูญวิถี ตำบลหาดใหญ่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา 90110 (สำนักงานใหญ่)
• โทรศัพท์: 061 789 9491
• เวลาทำการ: 08.00-17.00 น.
• LINE: @srithonaccounting
• E-mail: srithon.office@gmail.com
• Facebook: ศรีธร ที่ปรึกษาการเงินและการบัญชี by Srithon Accounting
• TikTok: srithonaccounting
• เว็บไซต์: www.srithonaccounting.com